Onlangs kon je ze nog bewonderen terwijl ze met een boomstam door het water ploegden en een steile helling op moesten klimmen: Barbara Gemen, directeur HRM bij Zadkine en Pascal Scholtius, directeur Veiligheidsacademie & Sport. Beiden deden mee aan de 24-uurs simulatieoefening NOAD (Nooit Opgeven Altijd Doorgaan) in samenwerking met onder andere Defensie. Maar de samenwerking tussen Zadkine en onze krijgsmacht gaat veel verder dan fysieke training. Via VeVa-opleidingen, de Nationale Weerbaarheidstraining en het reservistschap wil Zadkine meer mensen kennis laten maken met Defensie – ook technisch en digitaal talent.
Eerst even terug naar de NOAD-oefening, waaraan naast Pascal en Barbara ook onder andere Jan Lokker, lid van het College van Bestuur van Zadkine, deelnam. Met prachtige modderfoto’s als bewijs. ‘Het was ontzettend leuk, maar na een paar uur waren we helemaal kapot’, vertelt Barbara. ‘Dat was ook de bedoeling. De oefening is eigenlijk gewoon te zwaar. Dan moet je kijken: hoe ga je daarmee om? Je moet bewust afzien.’
Zelf actief bijdragen
De oefening, hoe leuk de ervaring ook was, heeft een serieuze ondertoon. De actuele geopolitieke situatie roept vragen en zorgen op. De behoefte om zelf bij te dragen neemt toe. Ook bij studenten en medewerkers van Zadkine, merkt Barbara. ‘Weerbaarder worden of actief bijdragen aan de bescherming van ons land geeft een beter gevoel dan iedere avond het nieuws te kijken en niks te doen.‘
Veel meer dan gevechtsfuncties
Dat is dan ook een reden waarom Zadkine in nauwe samenwerking met Defensie studenten binnen Veiligheid en Vakmanschap (VeVa) opleidt voor functies bij de landmacht, luchtmacht en marine. Het beroepenpalet is diverser dan je op het eerste oog zou denken. ‘Bij Defensie denken mensen nog vaak aan militairen die over een stormbaan gaan of grote gespierde mannen die met een wapen door de jungle lopen’, onderstreept Barbara. ‘Terwijl Defensie juist veel mensen nodig heeft op het gebied van ICT, techniek, logistiek en HR.’
‘Slechts zo’n 15 procent van de functies bij Defensie zijn gevechtsfuncties’, haakt Pascal in. ‘Binnen Defensie vind je vrijwel alle beroepsrichtingen die ook elders op de arbeidsmarkt voorkomen. Zonder ICT, medisch personeel, logistiek of zelfs catering heb je geen functionerend leger. Juist voor technisch en digitaal talent ligt er daarom een breed werkveld. Vandaar dat je bij ons ook VeVa-opleidingen hebt in onder meer ICT, logistiek en bedrijfsautotechniek.’
Volwaardige VeVa-opleiding
Bij die VeVa-opleidingen werd tot voor kort een deel van de lessen elders gevolgd. Studenten ICT Support Technician en Bedrijfsautotechnicus bijvoorbeeld volgden in die constructie hun technische lessen bij Techniek College Rotterdam (TCR). ‘De directies van Zadkine Veiligheidsacademie en Zadkine TCR vonden dat zij zo onvoldoende de militaire cultuur, eisen en verhoudingen meekregen’, legt Pascal uit. ‘Daarom worden deze lessen vanaf dit schooljaar ook in ons Veiligheidsacademie-gebouw in Hoogvliet gegeven. We hebben er volwaardige Defensie VeVa-opleidingen van gemaakt.’
Door deze stap sluiten de opleidingen nog nauwer aan op het werken bij Defensie. Dat komt voor een belangrijk deel ook omdat zo’n 40 procent van de docenten binnen het VeVa-onderwijs bestaat uit militaire instructeurs die vanuit Defensie op de opleiding werken. ‘Alleen zij mogen de militaire vakken verzorgen’, legt Pascal uit. ‘In hun lessen merk je zelfs aan kleine dingen dat hier militairen worden opgeleid. Er wordt direct aan discipline gewerkt. “Hallo meneer Jan” is er niet bij: je spreekt een militair docent aan met zijn rang en achternaam.’
Intrinsiek gemotiveerd
Dit schooljaar hebben de VeVa-opleidingen bij Zadkine 17 procent meer eerstejaars dan vorig jaar. Een landelijke trend. Studenten kiezen volgens Pascal echt uit intrinsieke motivatie voor een militaire opleiding. ‘Ze zoeken een actieve baan en avontuur, willen iets van de wereld zien of maatschappelijk bijdragen. Dat er bij Defensie wél heel veel stageplaatsen zijn en soms baangarantie geboden wordt, speelt niet of nauwelijks mee.’
De groep studenten die Pascal bij de VeVa-opleidingen ziet rondlopen is nog wel vrij monotoon. ‘Onze mbo-school heeft een regionale functie en trekt ook veel jongeren uit Zeeland, de Hoeksche Waard en de kassengebieden. Het zijn vaak jongens die via hun familie al met politie of krijgsmacht bekend zijn. Gelukkig zien we inmiddels meer studenten met uiteenlopende achtergronden en meisjes instromen.’
Tien weken kennismaken met Defensie
Ook studenten die geen VeVa-opleiding volgen, kunnen Defensie leren kennen. Daarvoor is de Nationale Weerbaarheidstraining (NWT): een betaalde militaire basisopleiding van tien weken, die studenten als keuzedeel kunnen volgen. Ze werken aan militaire vaardigheden en hun fysieke en mentale weerbaarheid en worden na afronding reservist. De training inpassen in een mbo-rooster is nog niet eenvoudig. ‘Een student is tien weken uit het gewone programma en dat kan studievertraging veroorzaken’, legt Pascal uit. ‘Wij hebben daarom afgesproken dat de colleges studenten die de NWT willen volgen zo veel mogelijk faciliteren. Daar hebben we in het mbo nog wel werk te doen. Want Defensie heeft ook deze studenten hard nodig.’
Om de NWT binnen Zadkine verder van de grond te krijgen, heeft het college van bestuur parttime projectleider Guido van Zurk aangesteld. Als actief reservist aangesteld bij Korps Mariniers in de functie Adjudant der Mariniers en bij Zadkine werkzaam als adviseur van de Expertgroep MBO Defensie binnen het Samenwerkingsverband MBO Defensie, kan hij bij uitstek de brug slaan tussen Defensie en het onderwijs. Zijn eerste opdracht is om de NWT onder de aandacht te brengen bij de verschillende colleges van Zadkine en opleidingen te helpen om deelname mogelijk te maken.
Vertegenwoordigers van Zadkine en Defensie bij de ondertekening van het convenant op 20 mei, onder wie staatssecretaris Derk Boswijk, Jacqueline Prins, voorzitter van het College van Bestuur van Zadkine, Pascal Scholtius (2de links) en Barbara Geemen (2de rechts).
Reservist naast je onderwijsbaan
Zadkine geeft ook medewerkers ruimte om reservist te worden. Het initiatief moet van henzelf komen; Defensie beoordeelt of zij aan de toelatingseisen voldoen. Wie wordt toegelaten, kan in het eerste jaar tien werkdagen vrij krijgen voor de basistraining en daarna jaarlijks vijf dagen voor herhalingstrainingen. Op het medewerkersportaal staat het reservistschap tussen de loopbaanmogelijkheden. ‘Je kunt ervoor of ertegen zijn, maar als iemand reservist wil worden, vinden wij het belangrijk dat het goed geregeld is’, zegt Barbara. ‘Als werkgever zien we er ook iets positiefs in. Je komt in een andere organisatie en omgeving terecht en leert echt iets nieuws. Dat kan je blik veranderen.’
Barbara spreekt uit ervaring. Ze zet zich in op het gebied van cybersecurity en geeft samen met politie en Defensie trainingen aan jongeren over het voorkomen van crimineel hacken. ‘Ik ben helemaal niet iemand die met boomstammen loopt. Bij Zadkine ziet iedereen mij als HR-directeur en op zaterdag ben ik ineens de cybersecurityspecialist. Bij Defensie word ik om heel andere kwaliteiten gewaardeerd dan in mijn dagelijkse functie. Ik hoop dat meer mensen de kans krijgen om zo een andere kant van zichzelf te ontdekken. Je doet iets voor de samenleving en ontwikkelt jezelf tegelijkertijd.’
Defensie zichtbaarder maken in Rotterdam
Naast de VeVa-opleidingen, de NWT en het reservistschap werkt Zadkine nog op een andere manier samen met Defensie. De school heeft verschillende grote panden in Rotterdam aangeboden als nood- en oefenlocatie. ‘Defensie wil zichtbaarder worden in Rotterdam’, zegt Barbara. ‘Als er bij ons wordt geoefend, zien studenten en medewerkers wat het werk inhoudt. Dat maakt het minder onbekend.’ Barbara roemt de bereidwilligheid van Defensie. ‘Onze contactpersonen zijn echt enthousiast. Ze waarderen het dat wij als een van de eerste mbo-instellingen onze nek uitsteken.’
Ook werkt Zadkine samen met de andere 20 mbo-instellingen met VeVa. Zij ontwikkelen lesmateriaal en maken met Defensie afspraken voor de komende jaren. ‘Straks wordt het veel normaler om een deel van je opleiding of werk bij Defensie te doen’, voorspelt Pascal. ‘Het is dan net zo gewoon als vrijwilligerswerk doen naast je baan. Ik denk ook dat veel jongeren dit interessant vinden. Er wordt vaak neerbuigend gesproken over generatie Z. Maar dit zijn studenten die iets voor hun land willen doen en daar veel te weinig een podium voor krijgen. Het zijn positieve jongeren die echt iets bijdragen en gewoon iedere dag op tijd komen. Daar ben ik enorm trots op.’
Dit artikel is een bijdrage van het Actieplan Groene en Digitale Banen, een gezamenlijke inzet van sectoren, regionale overheden, het onderwijs, het Rijk en andere relevante partijen. Het Actieplan bouwt onder andere voort op het Techniekpact.