In samenwerking met de sectorraden VO-raad, MBO Raad en Vereniging Hogescholen (VH) heeft het Expertisepunt LOB het Kwaliteitskader LOB ontwikkeld. Dit Kwaliteitskader, gelanceerd op 15 april, maakt concreet welke afspraken en kwaliteitscriteria richtinggevend en stimulerend zijn voor LOB binnen elke school of opleiding. Projectadviseurs Miranda Bult en Ellen Heijne van het Expertisepunt LOB vertellen over het ontstaan van het Kwaliteitskader, de rol van regionale samenwerking, en de verbinding tussen LOB en Leven Lang Ontwikkelen (LLO).
De VO-raad, MBO Raad en VH tekenden op 23 januari 2026 tijdens de Doorstroomconferentie het Visiedocument LOB. In dit document beschrijven zij hun gezamenlijke ambitie, visie en agenda voor loopbaanontwikkeling, -oriëntatie en -(studie)begeleiding (LOB). ‘Dit Kwaliteitskader is een vertaling van de sectoroverstijgende visie naar de praktijk’, legt Miranda uit. Ellen voegt toe: ‘De uitgangspunten uit het Visiedocument LOB zijn vertaald naar richtinggevende kwaliteitscriteria. Deze ondersteunen scholen bij het ontwikkelen, vormgeven en borgen van LOB. Hierdoor biedt het kader houvast en eenduidigheid, maar laat ook ruimte voor eigen invulling, passend bij de eigen LOB-visie, cultuur en ontwikkelingsfase van leerlingen en studenten.’
Van abstract begrip naar concrete leidraad
Na de presentatie van het visiedocument bleek al snel dat scholen behoefte hadden aan een vertaalslag naar de praktijk. ‘Om LOB te laten slagen, is het belangrijk dat iedereen dezelfde bril op heeft’, vertelt Miranda. ‘Er zijn grote verschillen in hoe LOB wordt ingevuld, zowel tussen als binnen scholen. Daarom hebben we gekozen voor een eenduidige visie en begeleidingsaanpak. Deze voorkomt versnippering en geeft duidelijkheid waar en bij wie de verantwoordelijkheid ligt.’
Ellen vertelt dat het Expertisepunt ook veel andere partijen, waaronder JOBmbo, verschillende samenwerkingsverbanden, scholen en BiOND, benaderde tijdens de ontwikkeling van het Kwaliteitskader. ‘Daardoor is het een breed gedragen kader geworden.’
Praktisch stappenplan
Het Kwaliteitskader is zo opgebouwd dat je gericht kunt lezen, flexibel kunt navigeren en direct aan de slag kunt. Om het zo makkelijk mogelijk te maken voor scholen, ontwikkelde het Expertisepunt ook nog een praktisch stappenplan. Daarmee kunnen scholen stapsgewijs werken aan de implementatie van LOB. ‘Mensen vinden het prettig om concreet te kunnen zien waar ze aan voldoen en waar nog ruimte voor ontwikkeling ligt’, zegt Miranda. ‘Zo’n stappenplan maakt LOB dan meteen een stuk overzichtelijker en werkbaarder.’
Ook studenten ervaren het begrip LOB vaak als abstract. ‘We moeten er voor zorgen dat niet alleen de onderwijsteams begrijpen wat LOB inhoudt, maar dat juist ook de studenten inzien wat het is en waarom het belangrijk is’, vertelt Miranda. ‘Voor studenten is het vooral belangrijk dat er samenhang is tussen de LOB-activiteiten en dat deze aansluiten bij hun levens- en studiefase’, vult Ellen aan.
Eén LOB-taal binnen de regio
Het Expertisepunt LOB hoopt dat scholen het Kwaliteitskader niet alleen binnen hun eigen organisatie implementeren, maar ook de samenwerking zoeken met andere scholen in de regio. Miranda legt uit waarom: ‘Het is belangrijk dat de afstemming over LOB gezamenlijk plaatsvindt binnen regio’s. Alleen dan kun je werken aan een sterk en samenhangend LOB-beleid en goede doorstroom binnen de regio. Je zorgt er zo voor dat iedereen vanuit een gedeeld perspectief naar LOB kijkt.’ Een gedeelde aanpak draagt ook bij aan de sectoroverstijgende samenwerking. ‘Als je in een regio dezelfde taal spreekt, dan weet je elkaar beter te vinden, ongeacht de onderwijsvorm’, voegt Ellen toe.
LOB als fundament voor leven lang ontwikkelen (LLO)
Het Kwaliteitskader laat zien dat LOB niet op zichzelf staat, maar sterk samenhangt met het bredere perspectief van LLO. Want studenten leren regie te nemen over hun eigen (leer)loopbaan. Het gaat daarbij niet alleen om keuzes rondom studie of beroep, maar juist om het ontwikkelen van vaardigheden en inzichten die nodig zijn om ook in de toekomst wendbaar en zelfsturend te blijven. ‘Dat vraagt om een manier van werken waarin LOB verbonden is met het onderwijs én met de manier waarop de organisatie is ingericht’, aldus Ellen. ‘Wanneer loopbaanontwikkeling een vanzelfsprekend onderdeel wordt van het curriculum, de begeleiding en de kwaliteitscyclus, ontstaat er meer samenhang in hoe studenten hun ontwikkeling ervaren.’
Tegelijkertijd vraagt dit ook iets van onderwijsprofessionals zelf. ‘Door hun eigen loopbaanontwikkeling en professionele groei te blijven verkennen, kunnen zij deze ontwikkeling bij studenten beter gaan herkennen, begeleiden en versterken’, zegt Miranda.
Binnen het mbo krijgt deze verbinding met LLO een concrete invulling in het opleiden van studenten tot wendbare en zelfsturende professionals. ‘Studenten worden niet alleen voorbereid op hun eerste baan of vervolgopleiding, maar op hun hele loopbaan waarin blijven leren en ontwikkelen centraal staat’, vertelt Miranda. ‘Want de vaardigheden die studenten ontwikkelen door LOB nemen ze hun hele leven mee.’
Implementatie in de onderwijspraktijk
Omdat de gezamenlijke LOB-visie en aanpak ook iets vraagt van docenten, werkt het Expertisepunt momenteel aan een onderwijsaanbod LOB voor lerarenopleidingen. ‘Docentschap bedraagt niet alleen kennisoverdracht, maar ook begeleiding van studenten’, vertelt Ellen. ‘Hoe doe je dat? Hoe verbind je dat aan je lessen? Want wanneer je LOB integreert in je lessen, heeft dat meerwaarde voor zowel de docent als de student.’
Nu het Kwaliteitskader is gepubliceerd, probeert het Expertisepunt zoveel mogelijk scholen en professionals te bereiken. Dit gebeurt onder meer in een podcast waarin dieper wordt ingegaan op LOB. Ook vinden er online vragenuurtjes plaats waar onderwijsprofessionals vragen kunnen stellen over LOB. ‘Zo proberen wij onderwijsprofessionals direct op weg te helpen’, besluit Ellen met een glimlach.