Gisteren heeft de Onderwijsraad zijn jaarverslag 2025 gepubliceerd en blikt daarin terug op de negen (brief)adviezen die de raad gaf om het onderwijs naar een hoger plan te tillen. Centrale thema’s hierbij zijn kansengelijkheid, armoede, studentendaling, welzijn en taaldiversiteit. Opvallend: het mbo speelt in veel adviezen een sleutelrol. Het verslag biedt daarmee een helder inkijkje in de thema’s die de komende jaren steeds nadrukkelijker op de beleidsagenda staan.
Financiële drempels in het mbo
Een van de meest opvallende adviezen uit 2025 gaat over armoede en onderwijs. De Onderwijsraad stelt dat juist in het mbo de schoolkosten hoog kunnen oplopen, waardoor jongeren die opgroeien in armoede extra kwetsbaar zijn. De raad roept de overheid en onderwijsinstellingen op om financiële drempels weg te nemen en benadrukt dat leerplichtig onderwijs in Nederland feitelijk kosteloos zou moeten zijn.
Daarnaast wijst de raad erop dat mbo-instellingen niet alleen verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor deze problematiek. Gemeenten zouden nadrukkelijker hun verantwoordelijkheid moeten nemen om jongeren beter te ondersteunen. Volgens de Onderwijsraad is kansengelijkheid niet alleen een pedagogisch vraagstuk, maar ook een sociale en financiële opgave.
Zorgen over dalende studentenaantallen
Ook de verwachte daling van studentenaantallen baart de Onderwijsraad zorgen. In een advies aan het ministerie van OCW waarschuwt de raad voor de combinatie van krimp, bezuinigingen en veranderende wetgeving rondom internationalisering. Die combinatie kan volgens de raad grote gevolgen hebben voor het opleidingsaanbod in het mbo, hbo en wo. De Onderwijsraad vindt dat de minister zicht moet houden op het totale opleidingsaanbod en waar nodig maatwerk moet leveren om opleidingen overeind te houden. Vooral voor regio’s kan dit een belangrijk punt worden: als opleidingen verdwijnen, raakt dat direct de toegankelijkheid van onderwijs én de regionale arbeidsmarkt.
Talige diversiteit niet zien als probleem
Een ander thema dat nadrukkelijk terugkomt in het jaarverslag is talige diversiteit. De Onderwijsraad constateert dat vrijwel alle scholen en mbo-opleidingen te maken hebben met studenten die thuis een andere taal spreken dan Nederlands. In plaats van die meertaligheid als probleem te benaderen, adviseert de raad om deze juist beter te benutten.
Volgens de raad kunnen studenten hun thuistaal juist inzetten als ondersteuning bij het leren van de Nederlandse taal én bij het volgen van onderwijs in het Nederlands. Daarvoor zijn wel investeringen nodig in professionalisering, ondersteuning en opleiding van docenten. De raad ging hierover onder meer in gesprek met mbo-instellingen, taalcoördinatoren en onderwijsadviseurs.
Meer aandacht voor welzijn
Ook welzijn staat hoog op de agenda van de Onderwijsraad. In een verkenning die begin 2026 verscheen, waarschuwt de raad dat scholen steeds vaker worden overvraagd bij mentale problematiek onder jongeren. Verminderd welzijn moet volgens de raad niet uitsluitend worden gezien als individueel zorgprobleem, maar vraagt ook om een bredere onderwijsaanpak.
Voor mbo-docenten en begeleiders is dat herkenbaar: onderwijsinstellingen krijgen steeds vaker te maken met studenten die kampen met stress, prestatiedruk of mentale problemen. De Onderwijsraad benadrukt daarom dat welzijn niet alleen een voorwaarde voor leren is, maar óók een opbrengst van goed onderwijs kan zijn.
Het mbo nadrukkelijk in beeld
Uit het jaarverslag blijkt dat het mbo binnen de adviezen en activiteiten van de Onderwijsraad nadrukkelijk aanwezig is. Zo waren er bijeenkomsten met de MBO Raad, JOBmbo, mbo-colleges en practoraten. Ook thema’s als doorstroom, kansengelijkheid en verbinding tussen onderzoek en praktijk kwamen regelmatig terug.
De rode draad door het jaarverslag is duidelijk: het mbo staat midden in maatschappelijke vraagstukken als kansengelijkheid, toegankelijkheid, taaldiversiteit en welzijn. Juist daarom ziet de Onderwijsraad het beroepsonderwijs als een onmisbare schakel in het realiseren van goed onderwijs voor iedereen.
Het jaarverslag 2025 van de Onderwijsraad kun je downloaden op deze webpagina.