Kort na de Week van Gelijke Kansen laat de nieuwe Emancipatiemonitor zien dat ook bij de keuze voor een mbo-opleiding nog veel te winnen valt. In de richting techniek en gebouwde omgeving is slechts 8,3 procent van de studenten vrouw. Bij zorg, welzijn en sport zijn juist drie op de vier studenten vrouw.
De Week van Gelijke Kansen vond dit jaar plaats van 2 tot en met 8 november. Centraal stond de invloed die een netwerk kan hebben op de toekomst van jongeren. De mensen die jongeren ontmoeten, kunnen hun blik op opleidingen en beroepen verbreden. De nieuwe cijfers van het CBS maken duidelijk dat mannen en vrouwen binnen het mbo nog altijd sterk verschillende richtingen kiezen.
De Emancipatiemonitor 2026 volgt de positie van vrouwen en mannen op terreinen als onderwijs, werk, inkomen, gezondheid en veiligheid. Het CBS stelde de monitor samen in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Nauwelijks beweging in techniek
Het grootste verschil is zichtbaar bij techniek en gebouwde omgeving. Van alle mbo-studenten in deze richting is 8,3 procent vrouw en 91,7 procent man. In het studiejaar 2023-2024 was 8,2 procent vrouw. In twee jaar tijd is de verhouding dus vrijwel niet veranderd. Bij mobiliteit, transport, logistiek en maritiem is de verdeling eveneens scheef, maar neemt het aandeel vrouwen wel iets toe. In deze richting is nu 17 procent van de studenten vrouw. Twee jaar eerder was dat 15,8 procent. Ook bij creatieve industrie en ICT zijn mannen in de meerderheid. Daar is 35,9 procent van de studenten vrouw, tegenover 33,2 procent in 2023-2024. In deze sector is dus meer beweging zichtbaar.
Zorg blijft vooral vrouwelijk
Bij zorg, welzijn en sport is het beeld precies omgekeerd. Ruim driekwart van de studenten, 75,6 procent, is vrouw. Het aandeel mannen bedraagt 24,4 procent. Ook hier wordt het verschil langzaam iets kleiner: in 2023-2024 was nog 76,1 procent van de studenten vrouw. De verdeling is het meest gelijk bij zakelijke dienstverlening en veiligheid. In deze richting is 47,7 procent van de studenten vrouw en 52,3 procent man. Ook bij voedsel, groen en gastvrijheid zijn de verschillen relatief beperkt: 57,1 procent is vrouw en 42,9 procent man.
Opvallend is verder het specialistisch vakmanschap. Daar is bijna twee derde van de studenten vrouw. Onder deze sectorkamer vallen uiteenlopende kleinschalige beroepen, van creatieve ambachten tot gezondheidstechnisch vakmanschap.
Verschillen werken door op de arbeidsmarkt
De ongelijke verdeling over opleidingen werkt later door op de arbeidsmarkt. Vrouwen komen vaker terecht in de zorg, het onderwijs en sociaal-culturele beroepen. Mannen werken vaker in de techniek, ICT, mobiliteit en logistiek.
Dat is niet alleen een emancipatievraagstuk. Juist in de techniek en de zorg bestaan al lange tijd grote personeelstekorten. Een bredere instroom kan deze sectoren helpen meer talent te bereiken. De cijfers laten echter zien dat technische opleidingen er nog nauwelijks in slagen meer vrouwen aan te trekken. Tegelijkertijd blijft ook het aandeel mannen binnen zorgopleidingen beperkt. De Emancipatiemonitor onderzoekt niet waarom studenten voor bepaalde richtingen kiezen. Beeldvorming over beroepen, verwachtingen vanuit de omgeving en de mensen die jongeren tijdens hun schoolloopbaan ontmoeten, kunnen daarbij een rol spelen.
Meer vrouwen op mbo-niveau 4
De monitor laat daarnaast zien dat op mbo-niveau 4 meer vrouwen dan mannen studeren. Op de lagere mbo-niveaus zijn mannen juist vaker in de meerderheid. Dit past in een breder patroon. Jongens krijgen aan het einde van de basisschool iets vaker een havo-vwo- of vwo-advies. Later in hun onderwijsloopbaan lopen meisjes die achterstand in. Zij volgen vaker havo en vwo en zijn ook in het hoger onderwijs in de meerderheid. Dat vrouwen gemiddeld steeds hoger opgeleid zijn, betekent dus niet automatisch dat de verschillen in opleidingsrichting verdwijnen. Vooral in de techniek en zorg blijkt de traditionele verdeling hardnekkig.
Andere mogelijkheden laten zien
Tijdens de Week van Gelijke Kansen stond de vraag centraal wie jongeren helpt nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Ook bij de studiekeuze kunnen ontmoetingen de blik verbreden. Een vrouwelijke technicus voor de klas of een mannelijke zorgprofessional tijdens een meeloopdag kan studenten een ander beeld geven van een opleiding en beroep. De cijfers uit de Emancipatiemonitor geven mbo-scholen en werkgevers daarom aanleiding om kritisch te kijken naar hun voorlichting, rolmodellen en samenwerking. Daarbij gaat het niet alleen om meer vrouwen in de techniek, maar ook om meer mannen in zorg en welzijn. Want talent voor een beroep wordt niet bepaald door gender.