SBB presenteerde op 24 februari het trendrapport Mobiliteit, Transport, Logistiek en Maritiem (MTLM) 2026-2031. Met dit trendonderzoek biedt SBB economische, maatschappelijke en technologische inzichten die relevant zijn voor bedrijven en mbo-opleidingen. Het laat zien wat deze ontwikkelingen kunnen betekenen voor het werkveld en welke vaardigheden de toekomstige vakmensen nodig hebben om het beroep uit te voeren.
De MTLM-sector bevindt zich in een dynamische en snel veranderende omgeving, met bijna 32.000 mbo-studenten, 53 opleidingen en ruim 19.000 actieve leerbedrijven. Deze sector speelt een belangrijke rol in de Nederlandse arbeidsmarkt, maar staat tegelijkertijd voor grote uitdagingen. Het rapport biedt de sector handvatten die helpen om voorbereid te zijn op de impact van de trends op werk en opleiding.
Nieuw vakmanschap voor luchtvaart en logistiek
In het rapport staan veel verschillende trends beschreven; van sectoroverstijgende trends tot hele specifieke trends voor één branche. Zo spelen in de luchtvaart en transport & logistiek een aantal branchespecifieke ontwikkelingen een sleutelrol. In de luchtvaart zorgen extremere weersomstandigheden, technologische innovaties en complexe veiligheidsvraagstukken voor directe impact op het werkveld van mbo’ers. Voorbereiding op crisissituaties en verstoringen staat centraal. Binnen transport en logistiek vraagt de druk op wereldhandel – door geopolitieke spanningen en verschuivende goederenstromen – om herziening van ketens en internationale strategieën. Daarnaast groeit het strategisch belang van watermanagement in havenlogistiek en infrastructuur, wat vraagt om innovatief vakmanschap en duurzame oplossingen. Deze branchespecifieke trends benadrukken het belang van aanpassingsvermogen bij bedrijven en mbo-opleidingen.
Mbo-student als toezichthouder
Naast trends specifiek voor de sector MTLM, zijn er ook ontwikkelingen zichtbaar die alle sectoren raken. Zo zorgen automatisering, kunstmatige intelligentie en zelfsturende systemen dat werk verschuift van uitvoerende taken naar toezicht en besluitvorming. Dit vraagt van toekomstige vakmensen digitale vaardigheden, systeeminzicht en het vermogen om verantwoordelijkheid te nemen. Tegelijkertijd wordt onzekerheid een structureel onderdeel van bedrijfsvoering door geopolitieke spanningen, klimaatvraagstukken en verstoringen in ketens. Hierdoor gaan bedrijven focussen op veerkracht en strategische planning. En ten slotte spelen menselijke factoren, zoals sociale veiligheid en welzijn, een steeds grotere rol in het aantrekken en behouden van vakmensen.
Crises, AI en water
Er zijn nog vijf andere sectorbrede trends die de sector opnieuw kunnen vormgeven. Allereerst komen er nieuwe preppers. Voorbereiden op een crisis wordt normaal en er wordt bewust meer gebouwd aan veerkracht en weerbaarheid. Zo bestaat de kans dat scenario-denken een basiscompetentie moet worden. Verder ontstaat er meer waardering voor lokale ketens, makers en gemeenschappen. Hierbij moeten we mbo’ers voorbereiden op een context waarin lokale betrokkenheid steeds belangrijker wordt. Ook wordt de ruimte een nieuw ecosysteem van datastromen, infra-structuur en belangen. Als beroepen zich uitbreiden naar de ruimte, welke mbo-beroepen reizen mee? Daarnaast schuift kunstmatige intelligentie (AI) op van experiment naar gereedschap. Welke ‘menselijke intelligentie’ maakt straks het verschil? Tot slot wordt water een strategische factor. Tekort, overschot en kwaliteit dwingen tot andere keuzes. Is de sector hierop ingericht en voorbereid?
Trends voor toekomstbestending mbo-onderwijs
Dit trendonderzoek is uitgevoerd door SBB in samenwerking met het onderwijs en bedrijfsleven. De inzichten worden gebruikt om tijdig in te spelen op veranderingen in werk en vakmanschap binnen de MTLM-sector. Zo biedt het rapport richting bij het maken van keuzes over opleidingen en vaardigheden om ook in de toekomst het beroepsonderwijs goed aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt.
Bekijk hier het hele trendrapport