Pas in augustus 2025 erkende de overheid de nieuwe studierichting voor dronepiloot. Afgelopen december verscheen het nieuws dat er, naast het bestaande MBO College Airport in Amsterdam, drie nieuwe mbo-opleidingen tot dronepiloot worden aangeboden. Inmiddels is dit aantal gegroeid naar acht. Daarvan gaan een aantal nauw samenwerken met Defensie. Volgens oorlogswetenschapper Lauren Gould is dat geen goed idee.
In de opleiding tot drone-operations specialist leren mbo-studenten hoe ze drone-operaties zelfstandig kunnen voorbereiden, uitvoeren en coördineren. Voorbeelden hiervan zijn onderhoudsinspecties aan bruggen en windmolens, vliegend camerawerk of handhavingsacties vanuit de lucht. Ook wordt Defensie vaak genoemd in de opleidingsbrochures.
Samenwerking met Defensie
Bij een van de nieuwe mbo-scholen, Firda Emmeloord, zoeken ze actief naar een samenwerking met Defensie. Zo zorgen ze ervoor dat studenten veel praktijkervaring kunnen opdoen tijdens de opleiding en een intern kijkje kunnen nemen bij Defensie. ‘Onze studenten maken vluchtplannen, leren meteorologie, elektrotechniek en risocomanagement. Bovendien vliegen ze ook in zware en experimentele typen drones’, aldus opleidingsmanager Rob Beekmans. Daarom is hij het niet eens met Kiesmbo’s standpunt dat deze opleiding geen slimme keuze is voor studenten: ‘Met zo’n particulier brevet heb je nog geen praktijkervaring. Het is alsof je een rijbewijs krijgt zonder ooit in de auto te zitten. Onze opleiding is echt een volwaardige mbo-opleiding waarmee je ook kunt doorstromen naar het hbo.’
Verstrengeling onderwijs en Defensie
Toch zet oorlogswetenschapper en universitair hoofddocent Conflict Studies Lauren Gould vraagtekens bij deze toename aan drone-opleidingen. Volgens haar is het niet wenselijk dat Defensie en het onderwijs zo verstrengeld raken. ‘Onze weerbaarheid is niet langer iets dat enkel bij de overheid ligt. Nee, we zijn er als gehele maatschappij verantwoordelijk voor. Dat betekent dat allerlei sectoren worden betrokken, van banken tot het verzekeringswezen. En geleidelijk dus ook de onderwijsinstellingen.’
Volgens haar is het problematisch dat juist deze ontwikkeling niet in twijfel wordt getrokken. ‘Willen we als maatschappij dat onderwijs wordt ingezet als wervingsinstrument voor het leger? Is de steeds verdere mobilisering wel de weg uit deze wapenwedloop? En welke realiteit krijgen de jonge studenten voorgeschoteld?’ Ook vraagt ze zich af of jongeren voldoende bewust zijn van de rol van drones in oorlogsgebieden. Daarnaast is Gould van mening dat de opleidingen hiermee de oorlogsmentaliteit prioriteren. Ze legt uit: ‘Gaan we de nieuwe generatie voorbereiden op oorlog? Of ook op diplomatie en onderhandelingen?’
Toch heeft ze geen bezwaar als Defensie zelf de opleidingen aanbiedt. ‘Een sterke vervlechting maakt het voor het onderwijs moeilijk om die andere taak uit te voeren: het opleiden van burgers die kritisch kunnen reflecteren op de eigen overheid’.
Lees hier meer over de drone-opleidingen
Lees hier het artikel van Lauren Gould