Opinie| Veel mensen denken bij de term academisch denken vrijwel automatisch aan het wo en, in mindere mate, het hbo. Het mbo komt in hun beeld nauwelijks voor. Dat is geen toeval. Het komt doordat hardnekkig het idee leeft dat mbo-werk geen academisch denken vraagt: het vermogen om situaties te observeren, te analyseren, opties af te wegen en daarnaar te handelen. Alsof mbo’ers vooral uitvoeren wat anderen hebben bedacht. Dat beeld klopt niet, stelt Fadie Hanna. ‘De vraag is niet of mbo’ers academisch denken. De vraag is waarom we weigeren dat zo te noemen.’
Wie denkt dat mbo’ers alleen uitvoeren, moet eens goed naar hun werk kijken. Neem de onderwijsassistent. In de klas moet die voortdurend situaties interpreteren. Wat heeft een leerling nodig? Wanneer grijp je in en wanneer laat je ruimte? Wanneer kies je voor een onorthodoxe aanpak en wanneer niet?
Of de buitengewoon opsporingsambtenaar. Die moet situaties inschatten, belangen afwegen en proportioneel handelen. Beslissingen die binnen seconden worden genomen.
Of de kok. Een goed gerecht ontstaat niet door een recept te volgen. Het vraagt smaak, timing, improvisatie en inzicht.
Reflection in action
In al deze beroepen gebeurt hetzelfde: denken en handelen vallen samen. Dit staat bekend als reflection in action. Mbo-professionals lezen situaties, herkennen patronen, proberen iets uit en sturen bij. Juist in onzekere en sociale situaties is dat vermogen cruciaal. Dat is geen ‘praktisch’ denken in tegenstelling tot academisch denken. Dit is academisch denken, midden in de praktijk. En toch erkennen we dat nauwelijks.
Ook vaste patronen in de academische wereld
Het label ‘academisch’ reserveren we voor werk dat zich afspeelt in theorie, taal en abstractie. Alsof de academische wereld vrij is van routines en elke handeling daar uniek en complex is. Dat beeld klopt evenmin. Neem het werk van wetenschappers, vaak gezien als het toonbeeld van academisch denken. Zodra zij het publicatiespel doorzien, ontstaan ook daar patronen. Wat eerst ingewikkeld leek, wordt herkenbaar en herhaalbaar. Ook daar ontwikkelt expertise zich via ervaring en herhaling.
De vraag is dus daarom niet of mbo’ers academisch denken. De vraag is waarom we weigeren dat zo te noemen.
Dit artikel is geschreven door Fadie Hanna, associate lector pedagogisch handelen in het mbo aan de Hogeschool van Amsterdam en toezichthouder in het mbo. Reageren? Stuur dan je mail naar f.hanna@hva.nl.