Bellen, vragen stellen en zelfstandig werken: voor veel mbo-studenten zijn het vaardigheden die ze pas echt tijdens hun stage ontwikkelen. Dat blijkt uit een reportage van NRC, dat een jaar lang een eerstejaarsklas Finance & Control van ROC Albeda in Rotterdam volgde.
Een van hen is de 18-jarige Kubra, die stage loopt bij AFK Administratiekantoor & Belastingadvies. Waar ze in het begin vooral meekeek, stelt ze inmiddels zelfstandig facturen op, corrigeert boekingen en heeft ze contact met klanten. Haar stagebegeleider Fehmi Karaaslan is enthousiast over haar ontwikkeling. ‘Ze doet echt haar best om het te begrijpen en initiatief te tonen’, zegt hij. Ook durft hij haar inmiddels alleen op kantoor achter te laten als hij een afspraak buiten de deur heeft.
Kubra merkt zelf hoeveel ze in korte tijd heeft geleerd. ‘Als je in de eerste week tegen me had gezegd: ik ben er straks even niet, dan was ik wel een beetje in paniek geraakt. Nu kun je gerust weg.’ Toch blijft één onderdeel lastig: telefoneren. Volgens stagedocent Chaima Tannouj is dat herkenbaar. Veel studenten vinden bellen spannend, terwijl het juist een belangrijke vaardigheid is waar zij later zelfs examen in doen.
Daarom besteden opleidingen niet alleen aandacht aan vakinhoudelijke kennis, maar ook aan werknemersvaardigheden, zoals zakelijk e-mailen, vergaderen, plannen en samenwerken. Ook beroepsethiek komt aan bod. Docent Anis Berber benadrukt dat integriteit in het financiële vak net zo belangrijk is als vakkennis. ‘Integriteit betekent dat je het juiste moet doen, ook als je privé in een moeilijke situatie zit.’
Doorgroeimogelijkheden en vergoedingen
Stages blijken regelmatig de eerste stap naar een baan. Uit onderzoek van Ipsos I&O, uitgevoerd in opdracht van de MBO Raad, blijkt dat bijna de helft van de mbo-studenten na de stage bij hetzelfde bedrijf blijft werken. Ook voor Kubra ligt die mogelijkheid open. Karaaslan ziet haar graag terug voor een tweedejaarsstage en sluit een baan in de toekomst niet uit. ‘Ze is een goede versterking van ons team.’
Een stagevergoeding ontvangt Kubra niet. Haar stagebedrijf ziet de begeleiding en de praktijkervaring als de belangrijkste opbrengst van de stage. Andere studenten ontvangen die vergoeding wel. Zo krijgt de 17-jarige Zayna, die stage loopt bij A1 Boekhouding & Consultancy, 150 euro per vier weken. ‘Daar heb ik zelf om gevraagd’, vertelt ze. Haar begeleider Smalty Koebeer vindt dat meer dan terecht: ‘Als ik haar een opdracht geef, zegt ze: ik snap het, ik weet wat ik moet doen.’
Dat het onderwerp leeft, blijkt ook uit de plannen van minister Rianne Letschert. Zij kondigde begin juli aan dat alle studenten die stage lopen tijdens hun opleiding wettelijk recht krijgen op een stagevergoeding. Om te voorkomen dat werkgevers minder stageplekken aanbieden, wordt geen minimumbedrag vastgesteld; de hoogte van de vergoeding wordt per sector bepaald.
Stage vinden is niet vanzelfsprekend
Voor veel studenten is het vinden van een stageplek nog altijd een uitdaging. Volgens stagecoördinator Teun Terlouw begint de zoektocht al vroeg in het schooljaar, maar is er een tekort aan stageplaatsen. Sommige studenten versturen tientallen sollicitaties voordat zij een plek vinden.
Daarnaast speelt stagediscriminatie een rol. Volgens cijfers van het CBS krijgt ongeveer één op de tien mbo-studenten hiermee te maken, vooral studenten met een migratieachtergrond. Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs dat veel studenten discriminatie niet melden, uit angst voor studievertraging of omdat zij denken dat een melding toch niets oplevert.
Student Elif (16) vond uiteindelijk via een familielid een stage bij de RET. Daar leert zij werkzaamheden die op school nog niet aan bod zijn gekomen, zoals het verwerken van betalingen en facturen. Vragen stellen vindt ze soms nog lastig. ‘Soms denk ik dat ik te vaak dezelfde vraag heb gesteld’, zegt ze. Haar stagebegeleider Monique Bouwman stelt haar gerust: ‘Er bestaan geen domme vragen, alleen maar domme antwoorden.’
Voor Elif bevestigt de stage hoeveel je in de praktijk leert. Werkzaamheden die zij op school nog niet heeft behandeld, voert ze inmiddels dagelijks uit. Dat is volgens haar mentor precies de meerwaarde van een stage: studenten leggen op school de basis, maar ontwikkelen hun vakkennis en werknemersvaardigheden pas echt op de werkvloer.