COLUMN | Ze zit in de klas, zoals altijd. Nooit is ze te laat, nooit gaat ze te vroeg weg. Maar waar ze écht is, is mij niet duidelijk. Ik probeer haar te bereiken, maar dat is me nog niet gelukt. Dit meisje, laten we haar Emma noemen, is al wat ouder. Ze kwam bij ons op haar 24e en eigenlijk had ze al een diploma moeten hebben. Dat punt heeft ze nog niet bereikt. En wij zijn er nog niet in geslaagd haar zover te krijgen. Nog niet…
We hebben Emma drie jaar geleden aangenomen en al onze hoge verwachtingen op haar geprojecteerd. Zoals de psychologe Carol Dweck het ons voorspiegelt: hoge verwachtingen hebben zorgt voor groei bij de student. De growth mindset. Maar langzaam, heel langzaam, vraag ik me nu af of wij (en dan bedoel ik iedereen om Emma heen) verwachtingen verwarden met hoop. Dat daardoor die hoopachtige verwachtingen een soort flatgebouw aan druk op haar schouders legden, zodat ze niet groeide, maar juist ineenkromp.
Natuurlijk kreeg Emma een zogeheten verdiepte intake toen ze bij ons binnenkwam. Ze was al gediagnosticeerd met allerlei stoornissen en gekwalificeerd met evenzoveel aandoeningen. Ze heeft veel zorg nodig en alles wat we als school in huis hebben, werd direct voor haar gemobiliseerd. Emma had haar vooropleiding netjes afgerond en dan willen wij niks liever dan haar aannemen. En aannemen betekent dat je hoge verwachtingen moet hebben, anders hoef je er niet aan te beginnen. Wat hadden we dan moeten zeggen? ‘We denken dat je het niet kan, maar kom toch maar bij ons?’ Nee. Dat hebben we niet gezegd en ook niet zo gevoeld. Iedere student is voor ons een potentieel gediplomeerde. Ik geloof in die hoge verwachtingen.
Maar stiekem begin ik te twijfelen aan mijn geloof. In ieder geval als het over Emma gaat. Ze is er en lijkt gelukkig. Ze glimlacht en knikt op de juiste momenten. Ik kan haar vertellen over ons beroep en ze kan reproduceren wat we haar leren. Maar iets maken lukt haar niet. Soms een beetje. Een tekstje hier, een podcast daar. Steeds precies genoeg om het toch nog even te blijven proberen. Maar wanneer komt het moment dat ik moet zeggen: zo kan het niet langer? Wat gebeurt er dan? Ik zal andere studenten les blijven geven, vast met hoge verwachtingen, maar hoe zal het met haar gaan? Ze zal blijven knikken en glimlachen, terwijl ik nog steeds niet weet waar ze écht is.
Is het egoïstisch van mij dat ik haar nog niet los wil laten? Dat ik wil dat het lukt en misschien wel mijn gelijk wil halen? Ik ben eigenlijk bang dat mijn geloof een barst zal oplopen als ik nu opgeef. En dat ik vanaf nu op iedere student een heel klein beetje minder hoge verwachtingen zal projecteren. Net iets eerder op zal geven, net iets minder zal stimuleren. Misschien draaf ik wel door naar de andere kant. Word ik aanhanger van de andere filosofie. Die van een van de meest succesvolle zakenmannen ooit: Warren Buffet. Zijn filosofie? Het geheim van geluk is lage verwachtingen hebben. Klinkt ook zo ontzettend waar.
Carol Dweck kijkt denkbeeldig kritisch op me neer. Ze heeft zulke hoge verwachtingen van mij. Het maakt dat ik nog niet klaar ben om op te geven. Ik blijf proberen om Emma te bereiken op de plek waar ze is, en vanuit waar ik haar mee kan nemen om haar uiteindelijk zelfstandig weg te laten lopen. Met een diploma in haar hand. Ik hoop zo dat ik het goed doe.