COLUMN | Het debat over kunstmatige intelligentie gaat vooral over wat verdwijnt of verandert. Steeds vaker gaat het over de vraag welke banen AI zal overnemen. Volgens het Future of Jobs Report 2025 van het World Economic Forum zal ongeveer 22% van de huidige banen tussen nu en 2030 verdwijnen. Denk aan softwareontwikkelaars, administratieve functies, juridische functies, bouwkundig tekenaars, tekstredacteurs, telefonisten, webdevelopers om er een paar te noemen.
Ook raakt naar verwachting 39% van de huidige vaardigheden van werknemers tussen 2025 en 2030 verouderd omdat AI bepaalde taken veel beter en sneller kan uitvoeren.
Door AI en robotisering zal in 2030 nog slechts een derde van alle werkzaamheden door menselijke arbeid worden uitgevoerd. Bedrijven verwachten door toepassing van AI en robotica in de aankomende vijf jaar de automatiseringsgraad aanzienlijk te verhogen.
Niet de goede discussie
Maar hoe langer ik naar die discussie kijk, hoe meer ik denk dat we ons op de verkeerde vraag richten. Natuurlijk is het van belang om te zien wat de impact van AI is. Maar zou het niet veel interessanter zijn om te focussen op de vraag: welke werkzaamheden blijven wel relevant in een wereld vol AI?
Van kenniswerk naar vakwerk
Jarenlang hebben we jongeren verteld dat de toekomst lag in kenniswerk. Studeren, analyseren, adviseren en organiseren. Op hbo-niveau of, liever nog naar de universiteit. Werk met het hoofd werd gezien als vooruitgang. Zo kon je ontsnappen aan werken met je handen, dat ook slechter betaalde. Inmiddels ontwikkelt kunstmatige intelligentie zich zo snel, dat de vraag is of het streven naar veel kenniswerkers nog wel slim is. AI wordt veel beter dan veel kenniswerkers – en goedkoper…
AI wordt steeds beter in schrijven, analyseren, programmeren en adviseren. Veel mbo-opgeleide mensen, bijvoorbeeld in de zorg en de techniek, maar ook politieagenten of militairen, zullen in AI een hulpmiddel vinden. Daar moeten ze goed mee leren omgaan, maar die verandert de kern van hun werk niet. Een samenleving draait op mensen die zieken verzorgen. Die storingen oplossen. Die vliegtuigen repareren. Die gebouwen installeren. Die kinderen begeleiden. Die maaltijden bereiden. Die iets maken wat er daarvoor nog niet was.
In een gesprek met een jonge mbo’er kreeg ik een nieuw perspectief. Hij vertelde hoe hij kunstmatige intelligentie gebruikt om ontwerpen te visualiseren, ideeën uit te werken, nieuwe mogelijkheden te verkennen, businessplannen te maken en contracten op te stellen. Zijn conclusie was verrassend eenvoudig. ‘AI maakt mij als vakman veel beter. Voor alle dingen die ik lastig vind, heb ik hulp. Ik kan me nu echt concentreren op mijn vak.’
Die uitspraak bleef hangen.
Hoofd, hart en handen
Voor vakmanschap is vaak slimheid, gevoel en handigheid cruciaal. Hoofd, hart en handen zogezegd. In veel mbo-beroepen zijn tenminste twee van de drie en vaak zelfs alle drie noodzakelijk. Juist daarom krijgt AI veel minder vat op beroepen waarvoor vakmanschap en menselijk handelen onmisbaar zijn.
Zoek je een toekomstgerichte opleiding, dan is een mbo-opleiding een goede keuze!
Top 40
Microsoft en Cornell University hebben onderzoek gedaan naar welke beroepen het minst beïnvloed zullen worden door AI. Als je door het lijstje gaat, zie je veel mbo-beroepen waarvoor een mbo-opleiding de basis vormt!
- Bloedafnameprofessionals (phlebotomisten)
- Verpleegassistenten
- Medewerkers gevaarlijke stoffen (hazardous materials removal workers)
- Schilders, stukadoors, enz.
- Balsemers
- Operators van installaties en systemen
- Kaakchirurgen (orale en maxillofaciale chirurgen)
- Monteurs en reparateurs van autoglas
- Scheepswerktuigkundigen/scheepsingenieurs
- Bandenreparateurs en -wisselaars
- Tandprothetici
- Assistent-productiemedewerkers
- Wegonderhoudsmedewerkers / snelwegonderhoud
- Medische apparatuurvoorbereiders
- Operators van verpakkings- en vulmachines
- Machinevoerders (aanvoer en afvoer van materialen)
- Afwassers
- Cement- en betonwerkers/ betonafwerkers
- Brandweerofficieren
- Chauffeurs/bestuurders van trucks, industriële heftrucks en tractoren
- Oogheelkundige medisch-technici
- Massagetherapeuten
- Operatieassistenten / chirurgische assistenten
- Bandenbouwers
- Assistent-dakdekkers
- Operators van gascompressoren en pompstations
- Dakdekkers
- Roustabouts (oliewinning en gasindustrie) / allround scheeps- en oliepersoneel
- Schoonmakers en huishoudelijk personeel
- Operators van bestratings-, egalisatie- en trilmachines
- Operators van bosbouwmachines / houtkapmachines
- Motorbootvaarders
- Verpleeghulpen
- Vloerschuurders en afwerkers
- Paal- en funderingswerkoperators
- Operators van spoorwegbaanlegging en onderhoudsmachines
- Gieterijmal- en kernmakers
- Operators van waterzuiveringsinstallaties en systemen
- Brug- en sluiswachters
- Dredger-operators / baggerwerkers
Rob Neutelings is bestuursvoorzitter van Curio. Hij schreef deze column op persoonlijke titel.