Het aantal voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) in het vo en mbo is in studiejaar 2024-2025 licht gedaald. Toch blijft het percentage uitvallers stabiel op ruim 2 procent van alle jongeren. Dat schrijft minister Rianne Letschert in de nieuwe Voortgangsbrief over de aanpak van voortijdig schoolverlaten aan de Tweede Kamer.
Volgens de voorlopige cijfers daalde het aantal nieuwe vsv’ers van 29.163 naar 28.809. De minister noemt die ontwikkeling in de Voortgangsbrief ‘onvoldoende’ en stelt dat een ‘verdere en scherpere daling noodzakelijk is’. Ook wijst zij erop dat ongeveer 9 procent van de jongeren tussen de 15 en 27 jaar geen onderwijs volgt en niet werkt.
Nieuwe doelstelling door verruiming doelgroep
Met de Wet van school naar duurzaam werk, die sinds 1 januari 2026 van kracht is, wordt de doelgroep van de vsv-aanpak uitgebreid van jongeren tot 23 jaar naar jongeren tot 27 jaar. Daardoor verandert ook de landelijke doelstelling. In plaats van maximaal 18.000 nieuwe vsv’ers in 2026, richt het kabinet zich nu op maximaal 23.000 vsv’ers in studiejaar 2029/2030. Volgens de minister is die verhoging nodig omdat jongeren ook na hun 23e vaak nog ondersteuning nodig hebben bij de overstap naar vervolgonderwijs of duurzaam werk. Door de bredere definitie worden circa 28 procent meer jongeren meegeteld.
Focus verschuift naar uitvoering in de regio
De minister spreekt in de brief van een ‘volgende fase’ waarin de nadruk verschuift van planvorming naar uitvoering. Regionale programma’s moeten nu daadwerkelijk in praktijk worden gebracht door scholen, gemeenten en Doorstroompunten. Volgens de brief bevatten veel regio’s inmiddels effectieve aanpakken, zoals overstapcoaches, praktijkgerichte loopbaanbegeleiding, extra zorg op school en regionale informatiesystemen. Daarnaast constateert het ministerie dat regio’s nog moeite hebben met de uitvoering van wettelijke taken en de samenwerking tussen partijen.
Opstapcoaches moeten uitval voorkomen
Specifiek noemt de minister de inzet van overstapcoaches voor jongeren uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs (vso) en de internationale schakelklas (ISK). Deze coaches begeleiden jongeren tijdens de overgang naar het mbo en onderhouden contact met scholen, ouders, gemeenten en zorgpartners. In de regio Zuid-Holland-Noord werd de aanpak tussen 2021 en 2023 gemonitord. Daaruit blijkt dat jaarlijks ongeveer 95 procent van de begeleide jongeren succesvol de overstap maakt naar het mbo.
Onderzoek ‘Met vertrouwen overstappen’
Bij de voortgangsbrief zijn ook twee documenten gevoegd over de overgang van vso naar mbo: het onderzoeksrapport Met vertrouwen overstappen. Verkenning kansrijke interventies overgang vso mbo en het bijbehorende Praktijkkompas kansrijke interventies in kaart.
Uit het onderzoek blijkt dat jongeren uit het vso relatief vaak uitvallen in het mbo. Zij veranderen vaker van opleiding en verlaten vaker zonder diploma het onderwijs dan mbo-studenten zonder vso-achtergrond. Onderzoekers beschrijven verschillende interventies die volgens scholen en regio’s bijdragen aan een soepelere overstap. Het gaat onder meer om warme overdrachten, extra begeleiding bij intake, overstapcoaches en individuele doorstroombegeleiding. Belangrijke succesfactoren zijn samenwerking tussen instellingen, persoonlijke begeleiding en een geleidelijke overgang naar het mbo.
Het Praktijkkompas bundelt acht praktijkvoorbeelden uit verschillende regio’s, waaronder overstapcoaches, geïntegreerde leerroutes en oriëntatieprogramma’s. Voor mbo-professionals biedt het document praktische handvatten, voorbeelden van regionale samenwerking en contactgegevens om ervaringen uit te wisselen met andere instellingen.
Meer aandacht voor aanvullende loopbaanbegeleiding
Met de nieuwe wet wordt aanvullende loopbaanbegeleiding een structurele taak van scholen, ook na diplomering. De minister schrijft dat sommige studenten meer ondersteuning nodig hebben bij de overgang naar werk of vervolgonderwijs. Verder wordt gewerkt aan landelijke ondersteuning voor regio’s en scholen, onder meer via handreikingen, kennisdeling en nieuwe dashboards waarmee regio’s hun cijfers en resultaten kunnen monitoren.
Lees ook: Voortijdig schoolverlaten voorspellen met machine learning en de column Succesvolle aanpak verlaagt voortijdig schoolverlaten in het mbo van MBO Raad-voorzitter Adnan Tekin.