Met meer dan 200 kwalificatiewedstrijden is het momenteel echt alle hens aan dek bij WorldSkills Netherlands. De stichting, die zich al sinds 2002 inzet om het vakmanschap en beroepsonderwijs bij jongeren te promoten, is druk bezig met de voorbereidingen voor Skills the Finals. Dit Nederlandse kampioenschap voor vakwedstrijden vindt op 19 en 20 maart plaats in de Brabanthallen Den Bosch. Tussen alle hectiek door spraken wij met directeur Erik van der Zwan over de preparaties, het belang én de toekomst van deze vakwedstrijden.
‘Als je ziet dat 98% van de mbo-instellingen meedoet aan de kwalificaties, dan is Skills The Finals eigenlijk de Olympische Spelen in het klein’, zegt Erik van der Zwan over de groeiende schaal van de wedstrijden. ‘Je ziet steeds vaker dat niet alleen wij communiceren rondom de uitslagen van het evenement. Met name scholen, maar ook lokale pers, werkgevers of brancheverenigingen pakken de winst van studenten op.’ Toch zijn de vakwedstrijden volgens hem niet het uiteindelijke doel. ‘We willen de rest van Nederland laten zien hoe belangrijk het is dat deze jongeren kiezen voor een beroepsopleiding. En dat we trots mogen zijn op onze vakmannen en vakvrouwen.’
De omvang van WorldSkills wedstrijden
WorldSkills Netherlands maakt deel uit van een internationale organisatie. ‘Op dit moment zijn er 89 landen lid van de wereldorganisatie’, legt Van der Zwan uit. ‘De scholen zijn eigenlijk de sportclubs die hun grootste talenten trainen, begeleiden, motiveren en aan wedstrijden laten meedoen. Wij zijn hierbij het NOC-NSF die de studenten, na de landelijke finale, vervolgens weer uitzendt naar het buitenland om zich te meten met de toptalenten uit andere landen.’
Net zoals bij de Olympische Spelen hebben de EuroSkills- en WorldSkills-vakwedstrijden ook ambassadeurs, een jury en een zo objectief mogelijke set van criteria. ‘Alleen gaat het bij ons niet om uithoudingsvermogen of snelheid, maar om handelingen en denkwerk. Wel zijn de beloningen gewoon brons, zilver en goud’, voegt Van der Zwan toe met een grote glimlach.
Bijdrage aan arbeidsmarkt en onderwijs
Door de vakwedstrijden draagt WorldSkills Netherlands bij aan gerichter onderwijs en goede doorstroom naar het bedrijfsleven. ‘We merken dat wij in een heel bijzonder spanningsveld zitten. Wij zijn eigenlijk de smeerolie tussen het bedrijfsleven en het onderwijs. Soms komen de maatstaven van het bedrijfsleven niet helemaal overeen met die van het onderwijs. Dan merk je dat wij heel goed in staat zijn om die innovatie uit het bedrijfsleven in het klaslokaal te krijgen.’ Zo leggen de vakwedstrijden de brug tussen onderwijs en de branche.
Niet alleen de studenten profiteren van de wedstrijden. Ook docenten trekken voordeel uit deze brug. ‘Docenten worden ook getraind. Bijvoorbeeld bij elektrificatie. Toen we daar tien jaar geleden mee begonnen, waren er nog weinig ROC’s met elektrische voertuigen bezig. Dat gat hebben wij wat kleiner kunnen maken.’ Door deze initiatieven blijven docenten up-to-date van de ontwikkelingen en innovaties in het bedrijfsleven.
LOB-handvatten
Daarnaast heeft WorldSkills Netherlands zwaar ingezet op de koppeling tussen de vakwedstrijden en Loopbaanontwikkeling en -begeleiding (LOB). ‘Het is wel echt een doelstelling van ons. Je ziet dat de deelnemers vaak worden beschouwd als rolmodellen en anderen inspireren. Als gevolg hiervan vragen studenten zich af: als ik dat beroep nou zou willen uitoefenen, wat komt er dan op me af?’ Zo is er een gericht LOB-programma ontwikkeld met meer dan honderd verschillende doe-activiteiten. ‘De programma’s sluiten aan op deze vraag van studenten en starten op school. Zodat studenten de werelden en branches kunnen ontdekken, beleven en onderzoeken.’
Aanvullend heeft WorldSkills Netherlands ook de LOB-Experience in het leven geroepen. Hierin kunnen studenten voor, tijdens en na Skills The Finals ontdekken welk beroep bij hen past. Dit doen ze door middel van een interessetest, challenges, gesprekken met vakmensen en reflectie.
Toekomst WorldSkills Netherlands
Op 20 januari 2026 werd bekend dat WorldSkills Netherlands de komende tien jaar instellingssubsidie ontvangt vanuit het Ministerie van OCW. Daardoor ligt er een aantal flinke uitbreidingen in het verschiet, met name in het voortgezet onderwijs. ‘We hebben op dit moment natuurlijk alleen de (v)mbo-wedstrijden. Nieuwe opdracht vanuit OCW is om het voortgezet onderwijs beter te bedienen. We gaan wedstrijden aanbieden voor PRO- en VSO-scholen, maar kijken ook naar havo-praktijk.’
Wat betreft het mbo worden er met name investeringen in kwaliteitsborging gedaan, waardoor het bereik en de impact van WorldSkills Netherlands nóg groter wordt. En dat terwijl de populariteit van de vakwedstrijden zoals we die nu kennen de afgelopen jaren al enorm is toegenomen. Van der Zwan lijkt het zelf ook nog niet helemaal te bevatten. ‘We gaan bij Skills The Finals waarschijnlijk qua bezoekers wederom het record van vorig jaar verbreken.’
