Tuurlijk moet je in het mbo ook opvoeden!

COLUMN | De vraag of je als mbo-docent ook studenten moet opvoeden, zou een no-brainer moeten zijn. Natuurlijk moet dat! Sterker nog, het is een van je kerntaken.

Als studenten met hun jas aan in de klas zitten, kun je ze uitleggen waarom je verwacht dat ze die uitdoen. Als ze op tijd komen, hoef je ze daarvoor niet uitgebreid te prijzen. Op tijd komen is immers wat je van ze mag verwachten. Je kunt ze er wel voor bedanken. En als ze tijdens een gesprek voortdurend op hun telefoon kijken, dan kun je ze daarop aanspreken. Niet alleen omdat je bepaalde afspraken belangrijk vindt, maar ook omdat je ze iets wilt meegeven over aandacht, respect en omgangsvormen.

Dit raakt aan wat Biesta socialisatie noemt: studenten leren hoe ze zich verhouden tot anderen en hun plek vinden in de samenleving. Al veel eerder benadrukte Maria Montessori dat opvoeding en onderwijs onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Als mbo-docent draag je dus meer over dan vakkennis en beroepsvaardigheden. Je helpt studenten ook om zich te ontwikkelen als persoon en als toekomstig beroepsbeoefenaar.

Maar hoe geef je daar vorm aan? Dat hangt voor een groot deel af van wat jij denkt dat jouw studenten nodig hebben. Soms vraagt dat om een directe en duidelijke aanpak, soms juist om een zachte en indirecte benadering. En vaak om een combinatie daarvan. Er bestaat geen gouden standaard. Wat bij de ene student werkt, kan bij de andere student anders uitpakken. Om deze reden vraagt opvoeden om pedagogisch oordeelsvermogen en de bereidheid om je aanpak waar nodig bij te stellen.

En ondertussen ben je als docent natuurlijk ook zelf een rolmodel. Of je dat nu wilt of niet. Studenten zullen je dat niet snel expliciet vertellen, maar ze kijken naar je. Ze horen goed wat je zegt, maar zien en voelen misschien nog wel beter wat je doet en wie je bent. Hoe ga je met anderen om? Hoe reageer je wanneer iemand een fout maakt? En hoe gedraag je je wanneer het even tegenzit?

Studenten willen zich ontwikkelen. Ze willen geraakt en geroerd worden. Onderzoek laat zien dat zowel vriendelijk en betrokken docentgedrag als de passie die docenten uitstralen positief samenhangen met de motivatie van studenten. Studenten hebben baat bij docenten die ergens voor staan, verwachtingen uitspreken en zelf laten zien wat ze belangrijk vinden.

Want opvoeden gebeurt ook door de manier waarop je dagelijks met studenten omgaat. Dat vraagt om aandacht voor je eigen handelen. Hoe mooi is het wanneer je als docent laat zien dat je zelf ook kunt leren van feedback, fouten kunt erkennen en op een eerder ingenomen standpunt kunt terugkomen? Zo laat je studenten zien wat het betekent om je te blijven ontwikkelen. Je hoeft immers niet perfect te zijn om het goede voorbeeld te geven.

In het Engels kennen ze daarvoor een mooie uitdrukking: Do you talk the talk, or do you walk the walk?

Want uiteindelijk beoordelen studenten je niet alleen op wat je ze vertelt, maar vooral op wat je hun iedere dag laat zien. En precies daarom hoort opvoeden bij jouw vak.

Dit artikel is geschreven door Fadie Hanna, associate lector pedagogisch handelen in het mbo aan de Hogeschool van Amsterdam en toezichthouder in het mbo. Reageren? Stuur dan je mail naar f.hanna@hva.nl.