COLUMN | Ik wil u voorstellen aan Robert. Robert heet geen Robert, maar hij bestaat wel. Dit jaar kwam ik hem weer tegen, nadat ik hem twee jaar geleden bij de opleiding Zorg les had gegeven.
Robert liep om verschillende redenen vast in die opleiding. Hij móest wat anders, wilde wat anders. ‘Want mbo is mbo’. Na een lang en moeizaam keuzeproces werd het een creatieve opleiding binnen de afdeling waar ik nu werk. Zo’n opleiding die, als het aan sommige werkgeversorganisaties en politici ligt, wordt aangepakt. Dat modieuze gedoe met persoonlijke groei, creatieve ontwikkeling en wat al niet meer, dat doen ze maar op het hbo. Wij willen aanpakkers zien op het mbo, vakmensen die onze waterleiding kunnen aanleggen, onze auto repareren en onze moeder verzorgen. Robert past zich maar aan en gaat maar mooi een opleiding doen die dírect werk oplevert, die hem inzet waar hij nodig is.
Robert is echter een gevoelige jongen, die nu gestimuleerd wordt in zijn creativiteit. Nu zit hij in een opleiding waar zijn fantasie wordt geprikkeld, ‘ik mag zelfs tekenen in de les als ik dat wil.’ In zijn eigen woorden: ‘ik ben thuisgekomen in deze opleiding, meneer.’ Hebben beleidsmakers énig idee wat het met een docent doet als je zoiets hoort? Echt waar, elke bestuursvoorzitter of politicus die de neiging heeft om de arbeidsmarkt het opleidingsaanbod in het mbo te laten dicteren, heeft nog nooit in de ogen gekeken van een opgeluchte jongere die éindelijk zijn of haar bestemming heeft gevonden.
Mooi om te zien dat afgelopen weken er een kleine polemiek ontstond rondom de keuzevrijheid van mbo’ers. Ik had niet verwacht ooit nog in zo’n discussie te belanden, maar goed. Anno 2026 is er weinig meer om je over te verbazen.
Hier op MBO-Today schreef Rob Neutelings, een bestuurder, dat onbeperkte keuzevrijheid in het mbo een gevaar is voor de toekomst van Nederland. Hij maakte zelfs een vergelijking met een sigarettenfabrikant: het is ongezond, maar er is vraag, dus we blijven produceren. Toe maar. Het mbo als malafide dealer. Je moet maar durven.
Maar niet alleen Neutelings vindt die keuzevrijheid maar niets. Queeny Rajkowski, Tweede Kamerlid van de VVD (liberaal!) en met haar twee universitaire studies woordvoerder voor het mbo, beklaagt zich over een overschot van ‘kennisdiploma’s’ en wil een maximumaantal opleidingen ‘die niet opleiden voor tekortsectoren.’
Toegegeven: ik schoot even in een oude reflex, die van ‘gaan we weer. We praten weer eens over studenten, en niet mét.’ Gelukkig kwam er een schitterend antwoord van JOBmbo-voorzitter Maurits Brus, met als duidelijke boodschap: ‘Jullie tekorten oplossen is niet alleen onze verantwoordelijkheid’. En zo is het maar net.
Robert is thuisgekomen. Geen idee wat hij hierna gaat doen. ‘De markt schreeuwt om technici, zorgverleners en ict’ers’, volgens Rajkowski. Nee mevrouw. De jeugd schreeuwt om aandacht, en ik zou er maar naar luisteren. Kom niet aan keuzevrijheid van studenten.
Deze column is geschreven door Conrad Berghoef, docent Nederlands bij Firda Drachten.
Lees hier de column van Rob Neutelings
Lees hier het MBO-today artikel over kamerlid Rajkowski
Lees hier het MBO-today artikel van Maurits Brus